Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі халықтың өмір сүру деңгейін арттыру және әлеуметтік көмекке тәуелділікті азайту мақсатында әлеуметтік масылдықтың алдын алу және мұқтаж азаматтарды қоғамдық әрі еңбек қызметіне тарту бойынша жүйелі жұмыстар жүргізуде.
Атап айтқанда, аудан аумағында орналасқан ауылдық округтерде тұрғындар арасында өз әл-ауқатына жауапкершілікпен қарау және кедейлік жағдайынан шығуға ынталандыру бағытындағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстарына ерекше көңіл бөлінуде. Азаматтарға мемлекеттік жұмыспен қамту шаралары, кәсіптік оқыту және қолданыстағы мемлекеттік қолдау бағдарламаларына қатысу мүмкіндіктері кеңінен түсіндірілуде.
Сонымен қатар, атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алушылармен, оның ішінде ұзақ уақыт бойы мемлекеттік көмекке мұқтаж болып келген отбасылармен жеке оңалту жұмыстары ұйымдастырылуда. Оларға нәтижелі жұмысқа орналасуға, нарықта сұранысқа ие жаңа мамандықтарды меңгеруге, жеке кәсіпкерлік бастамаларды дамытуға және әлеуметтік бейімделуден өтуге кешенді қолдау көрсетіледі. Аталған шараларды жүзеге асыру халықты жұмыспен қамту деңгейін арттыруға, өңірдегі әлеуметтік тұрақтылықты нығайтуға және азаматтардың өмір сапасын сапалы жақсартуға тікелей ықпал етеді.
Қазіргі таңда Отбасының цифрлық картасындағы «Д» (дағдарысты) және «Е» (шұғыл көмекті қажет ететін) санатындағы отбасылар және атаулы әлеуметтік көмек алушылар санын тиімді төмендету бойынша нақты отбасыларға бағытталған белсенді жұмыспен қамту шараларын күшейту жөнінде тиісті әкімшілік жұмыстар жүргізілуде.
Қазіргі кезеңдегі мемлекеттік әлеуметтік саясаттың басты басымдығы — азаматтарға пассивті ақшалай көмек көрсетуден оларды белсенді еңбек нарығына тарту форматына көшу болып табылады. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің қызметі әлеуметтік масылдық (патернализм) феноменінің алдын алуға және мұқтаж азаматтардың экономикалық дербестігін арттыруға бағытталған. Әлеуметтік трансферттерге, соның ішінде атаулы әлеуметтік көмекке (АӘК) шектен тыс тәуелділік еңбек мотивациясын төмендетіп, адами капиталдың деградациясына әкелетіндіктен, ауылдық округтер деңгейіндегі ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының стратегиялық маңызы жоғары.
Ауыл тұрғындары арасында өз әл-ауқатына деген жеке жауапкершілікті қалыптастыру — кедейлік қақпанынан (poverty trap) шығудың жалғыз тиімді жолы. Бұл ретте әкімшілік басқару органдары тек қана әлеуметтік төлемдерді тағайындаушы емес, азаматтарды кәсіпкерлікке, қайта даярлау курстарына және нәтижелі жұмыс орындарына бағыттайтын модератор рөлін атқаруы тиіс. Осы тұрғыда жүргізіліп жатқан реформалар халықтың табысын арттырудың мемлекеттік бағдарламаларымен толық үйлесім тапқан.
Мемлекеттік басқару жүйесін цифрландыру шеңберінде енгізілген Отбасының цифрлық картасы (ОЦК) — әлеуметтік тәуекелдерді ерте бастан анықтаудың және оларға шұғыл ден қоюдың бірегей құралы. ОЦК жіктемесі бойынша «Д» (дағдарысты жағдайдағы) және «Е» (төтенше немесе шұғыл көмекті қажет ететін) санаттарына жататын отбасылармен жұмыс істеу ерекше әкімшілік бақылауды талап етеді. Бұл санаттағы отбасыларда тұрақты табыс көзінің болмауы, жұмыссыздық, немесе мүгедектік секілді факторлар жиі кездеседі.
Бөлім тарапынан жүргізіліп жатқан кешенді шаралар осы отбасыларды біртіндеп «С» (қолайлы) немесе «В» (қанағаттанарлық) санаттарына ауыстыруды көздейді. Бұл бағыттағы негізгі драйвер — мемлекет тарапынан ұсынылатын қайтарымсыз гранттар, жеңілдікпен берілетін микрокредиттер және субсидияланатын жұмыс орындары (әлеуметтік жұмыс орындары, жастар практикасы, қоғамдық жұмыстар). Әрбір отбасының әлеуметтік портетін жеке талдау (case management) арқылы ОЦК-дағы деструктивті көрсеткіштерді төмендету бойынша ведомствоаралық іс-қимыл жоспары жүзеге асырылуда.
Ұзақ уақыт бойы АӘК алушылар қатарында жүрген азаматтарды әлеуметтік және еңбектік бейімдеу процесі андрагогикалық (ересектерді оқыту) және психологиялық қолдау шараларын қатар жүргізуді талап етеді. Нарық конъюнктурасының тез өзгеруіне байланысты, бөлім мұқтаж азаматтарға қысқа мерзімді кәсіптік оқыту мен техникалық мамандықтарды меңгеруге мүмкіндік береді. Жаңа мамандық алу — азаматтардың еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін арттырып, олардың өзін-өзі жұмыспен қамту деңгейін сапалы жаңа сатыға көтереді.
Жұмыспен қамту деңгейінің артуы өңірдің макроэкономикалық тұрақтылығына, қылмыс деңгейінің төмендеуіне және жергілікті бюджеттің салықтық базасының кеңеюіне мультипликативті әсер етеді. Кәсіпкерлік бастамаларды (стартаптарды) қолдау арқылы ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындарын ашу процесі де осы Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің тұрақты мониторингінде. Сапалы еңбекпен қамту шаралары — халықтың әлеуметтік әл-ауқатын арттырудың ең пәрменді және орнықты механизмі болып қала бермек.
