Қазіргі қоғамда отбасы институтын нығайту, әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу және гендерлік саясатты тиімді жүзеге асыру – мемлекеттік әлеуметтік саясаттың негізгі басым бағыттарының бірі болып табылады. Себебі берік әрі тұрақты отбасы – қоғамның әлеуметтік тұрақтылығының, демографиялық өсімнің және ұрпақ тәрбиесінің басты негізі. Отбасындағы қауіпсіз орта, өзара сыйластық пен түсіністік әрбір азаматтың тұлғалық қалыптасуына тікелей әсер етеді.
Осы бағытта Түркістан облысы, Сайрам ауданында «Отбасын қолдау орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің мамандары тұрмыстық қиын жағдайға тап болған отбасылармен жүйелі және кешенді жұмыстар жүргізуде. Аталған жұмыстардың негізгі мақсаты – отбасылық құндылықтарды сақтау, дағдарыс жағдайындағы отбасыларға әлеуметтік-психологиялық қолдау көрсету, ана мен баланың құқықтарын қорғау және қоғамдағы тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу болып табылады.
2024 жылғы 23 ақпанда түскен ресми хабарлама негізінде С есімді азаматшаға қатысты жағдай зерделенді. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, аталған азаматша ұзақ уақыт бойы отбасында психологиялық және тұрмыстық зорлық-зомбылық жағдайына тап болған. Сонымен қатар кәмелетке толмаған қызымен қарым-қатынасында да қиындықтар туындап, отбасы ішіндегі эмоционалдық байланыс әлсірегені анықталды.
Жүргізілген әлеуметтік-психологиялық зерделеу нәтижесінде азаматшаның эмоционалдық күйзеліс белгілері бар екені байқалды. Отбасылық жағдайдың тұрақсыздығы ана мен бала арасындағы өзара түсіністіктің төмендеуіне әсер етіп, жасөспірімнің мінез-құлқында да бірқатар ауытқушылықтардың пайда болуына себеп болған. Атап айтқанда, агрессиялық мінез-құлық, тәртіп бұзушылық және сабақтан қалу жағдайлары тіркелген.
Бұл жағдай отбасы институтының әлсіреуі тек жеке отбасыға ғана емес, жалпы қоғамға да теріс әсер ететінін көрсетеді. Сондықтан мұндай отбасылармен жұмыс жүргізу тек әлеуметтік көмек көрсету емес, сонымен қатар ұлттық деңгейдегі әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етудің маңызды тетігі болып саналады.
Аталған жағдай бойынша «Отбасын қолдау орталығы» тарапынан бірқатар кешенді шаралар қабылданды. Ең алдымен азаматшаға және отбасы мүшелеріне психологиялық көмек көрсетіліп, жеке және топтық кеңес беру жұмыстары ұйымдастырылды. Психолог мамандар отбасы ішіндегі қарым-қатынасты қалпына келтіру, эмоционалдық күйді тұрақтандыру және бала тәрбиесіндегі жауапкершілікті арттыру бағытында жүйелі жұмыстар жүргізді.
Сонымен қатар әлеуметтік қызметкерлер тарапынан отбасының өмір сүру жағдайы жан-жақты зерделеніп, қолданыстағы әлеуметтік қолдау тетіктері түсіндірілді. Отбасына мемлекеттік әлеуметтік бағдарламалар, жәрдемақылар және қолдау шаралары туралы толық ақпарат беріліп, оларды пайдалану мүмкіндіктері қарастырылды.
Құқықтық қолдау бағытында да түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Қолданыстағы заңнамаға сәйкес тұрмыстық зорлық-зомбылық фактілері бойынша тиісті әкімшілік шаралар қабылданды. Бұл шаралар отбасы мүшелерінің құқықтық сауаттылығын арттыруға және болашақта мұндай жағдайлардың алдын алуға бағытталған.
Мамандардың айтуынша, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуда тек құқықтық тетіктер ғана емес, ең алдымен отбасы ішіндегі мәдениет пен өзара сыйластық маңызды рөл атқарады. Әрбір отбасы мүшесінің құқықтары мен міндеттерін түсінуі, ата-ананың бала алдындағы жауапкершілігі және әйел мен баланың қауіпсіз ортасы – қоғамның негізгі құндылығы болып табылады.
Ана мен бала арасындағы қарым-қатынасты қалпына келтіру жұмыстары да ерекше назарға алынды. Психолог мамандар жасөспіріммен жеке кездесулер өткізіп, оның эмоционалдық жағдайын тұрақтандыруға бағытталған қолдау көрсетті. Балаға өзін еркін білдіруге мүмкіндік беріліп, оның ішкі күйзелісін азайтуға арналған түзету жұмыстары жүргізілді.
Қазіргі таңда аталған отбасы «Отбасын қолдау орталығының» тұрақты бақылауына алынып, профилактикалық және түзету жұмыстары жалғасуда. Мамандар отбасы мүшелерінің өзара қарым-қатынасын жақсарту, өмірлік дағдыларын қалыптастыру және әлеуметтік ортаға бейімдеу бағытында тұрақты мониторинг жүргізуде.
Сайрам ауданында отбасы институтын нығайтуға бағытталған мұндай жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асырылуда. Аудан аумағында әлеуметтік осал отбасылармен жұмыс жүргізу, гендерлік саясатты ілгерілету, ана мен баланы қорғау және тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу бағытындағы кешенді шаралар тұрақты негізде ұйымдастырылып келеді.
Сонымен қатар білім беру ұйымдары, денсаулық сақтау мекемелері, құқық қорғау органдары және қоғамдық ұйымдар бірлесе отырып, отбасылық құндылықтарды дәріптеу бойынша түсіндіру жұмыстарын күшейтуде. Бұл өз кезегінде қоғамда жауапты ата-ана мәдениетін қалыптастыруға және жас ұрпақтың қауіпсіз әрі тұрақты ортада тәрбиеленуіне мүмкіндік береді.
Қорытындылай келе, отбасы – қоғамның ең маңызды әлеуметтік институты. Сондықтан кез келген дағдарыс жағдайындағы отбасыға дер кезінде көрсетілген қолдау – тек жеке отбасының емес, бүкіл қоғамның тұрақтылығына қосылған үлес болып табылады. Сайрам ауданында атқарылып жатқан мұндай кешенді жұмыстар отбасы құндылықтарын нығайтуға, әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғауға және әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған маңызды бастама ретінде жалғасуда.